آرامش نسبی بازار نفت تا چه زمانی دوام می‌آورد؟

به گزارش نماد اقتصاد، هم‌زمان با آغاز جنگ میان ایالات متحده آمریکا و ایران در اواخر فوریه ۲۰۲۶، نگرانی‌ها نسبت به اختلال در صادرات نفت از تنگه هرمز به سرعت افزایش یافت. تحلیلگران هشدار می‌دادند که در صورت توقف بخشی از جریان نفت عبوری از این گذرگاه راهبردی که حدود یک‌پنجم عرضه جهانی بازار نفت از آن عبور می‌کند، قیمت نفت می‌تواند به سطوح بی‌سابقه‌ای برسد.

با این حال، روند معاملات بازار مسیر متفاوتی را طی کرد. قیمت نفت خام برنت اگرچه در مقطعی تا حدود ۱۲۶ دلار در هر بشکه افزایش یافت اما همچنان پایین‌تر از رکورد تاریخی ۱۴۷ دلاری سال ۲۰۰۸ باقی ماند. همچنین میانگین قیمت نفت برنت از آغاز درگیری در ۲۸ فوریه تا ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶، زمانی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، حملات علیه ایران را متوقف کرد، حدود ۱۰۱ دلار در هر بشکه بود و در اوایل جولای نیز برای مدت کوتاهی به محدوده پیش از جنگ، یعنی حدود ۷۰ دلار بازگشت.

افت غیرمنتظره تقاضای چین

یکی از مهم‌ترین عوامل مهار قیمت نفت، کاهش قابل‌توجه تقاضا از سوی چین بود. بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان تا ماه ژوئن ۲۰۲۶ واردات نفت خام خود را به پایین‌ترین سطح نزدیک به یک دهه اخیر رساند.

هم‌زمان، صادرات سوخت این کشور کاهش یافت، استفاده از تاکسی‌های الکتریکی به جای خودروهای شخصی گسترش پیدا کرد و صنایع پتروشیمی نیز حجم مصرف نفت خود را کاهش دادند؛ مجموعه تحولاتی که فشار تقاضا بر بازار جهانی را به شکل محسوسی کاهش داد.

افزایش تولید نفت آمریکا

در سمت عرضه نیز ایالات متحده نقش مهمی در متعادل نگه داشتن بازار ایفا کرد. تولید نفت آمریکا تا ماه آوریل ۲۰۲۶ به رکورد روزانه ۱۳.۹۳ میلیون بشکه رسید و جایگاه این کشور را به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان تثبیت کرد.

در کنار افزایش تولید، واشنگتن بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را نیز روانه بازار کرد. این اقدام در قالب برنامه آزادسازی بی‌سابقه ۴۰۰ میلیون بشکه نفت که در ماه مارس با هماهنگی آژانس بین‌المللی انرژی انجام شد، به کاهش اثر اختلال‌های عرضه کمک کرد.

اثرگذاری پیام‌های سیاسی بر بازار

تحولات سیاسی نیز بر رفتار معامله‌گران بازار نفت تاثیر گذاشت. دونالد ترامپ بارها با طرح احتمال دستیابی به توافق صلح و ازسرگیری عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، انتظارات افزایشی بازار را تغییر داد و مانع شکل‌گیری موج گسترده خرید شد.

در نتیجه، نقدشوندگی بازار کاهش یافت و بسیاری از معامله‌گران از اتخاذ تصمیم برای موقعیت‌های خرید بزرگ در زمان افزایش قیمت‌ها خودداری کردند؛ زیرا احتمال بازگشت ناگهانی قیمت‌ها را بالا می‌دانستند.

ایلیا بوچویف از موسسه مطالعات انرژی آکسفورد در توصیف این وضعیت اظهار داشت که اکنون همه نسبت به بازار دیدگاه صعودی دارند اما هیچ‌کس حاضر نیست در خصوص موقعیت‌های خرید بزرگ اقدامی انجام دهد.

بر اساس داده‌های شرکت خدمات مالی چندملیتی آمریکایی «ICE»، صندوق‌های سرمایه‌گذاری پس از کاهش موقعیت‌های خرید خود در معاملات آتی نفت برنت به پایین‌ترین سطح سال در اوایل جولای، در هفته منتهی به ۱۴ ‌ام این ماه بزرگ‌ترین افزایش موقعیت طی شش ماه گذشته را ثبت کردند. با این وجود، ارزش این موقعیت‌ها که بر مبنای قیمت‌های روز دوشنبه ۱۳ جولای حدود ۱۴.۸ میلیارد دلار برآورد می‌شود، همچنان بیش از ۵۰ درصد کمتر از اوج شش‌ساله ثبت‌شده در اواخر مارس سال جاری میلادی است.

اوله هانسن، رئیس بخش راهبرد کالا در بانک ساکسو، نیز معتقد است بازار دچار نوعی خستگی از تغییر مداوم اخبار شده؛ وضعیتی که موجب می‌شود اعلام خبرهای جدید، تاثیر کمتری بر قیمت نفت بگذارد.

کاهش نگرانی درباره تنگه هرمز

در بخش عرضه منطقه‌ای نیز عربستان سعودی با افزایش چشمگیر صادرات نفت از بندر ینبع در ساحل دریای سرخ، بخشی از کاهش صادرات از مسیر تنگه هرمز را جبران کرد.

از سوی دیگر، ازسرگیری موقت عبور محموله‌های نفتی از تنگه هرمز در ماه ژوئن ۲۰۲۶، نگرانی‌ها درباره دسترسی به نفت خام را کاهش داد؛ هرچند با تشدید دوباره درگیری‌ها، حجم عبور محموله‌ها در ماه جولای بار دیگر افت کرد.

فراوانی عرضه نفت فیزیکی

فعالان بازار همچنین تاکید می‌کنند که عرضه محموله‌های فیزیکی نفت همچنان در سطح مطلوبی قرار دارد و همین موضوع مانع واکنش شدید قیمت‌ها به تشدید تنش‌های اخیر شده است.

در همین راستا، اختلاف قیمت نفت خام دریای شمال از جمله گرید فورتیز که در تعیین شاخص جهانی برنت نقش دارد، پس از ثبت رکوردی کم‌سابقه در ماه آوریل ۲۰۲۶، اکنون از وضعیت پرمیوم به تخفیف قیمتی تغییر کرده است؛ نشانه‌ای که از بهبود شرایط عرضه در بازار حکایت دارد.

آدی ایمسیروویچ، از معامله‌گران باسابقه بازار نفت، در این باره تصریح کرد که در حال حاضر نفت خام برای تحویل فوری به میزان کافی در بازار وجود دارد؛ البته این وضعیت ممکن است همیشگی نباشد.